Białoruś, kraj o bogatej i często burzliwej historii, posiada nie tylko jedną, ale dwie flagi, które odgrywają kluczową rolę w narodowej tożsamości i politycznym dyskursie. Zrozumienie ich wyglądu, symboliki oraz kontekstu historycznego jest absolutnie kluczowe dla każdego, kto chce pojąć złożoność współczesnej sytuacji tego wschodnioeuropejskiego państwa. Oficjalna flaga, którą zobaczymy na budynkach rządowych, i historyczna, która stała się symbolem oporu, opowiadają dwie różne historie, choć obie są głęboko zakorzenione w białoruskiej ziemi.
Białoruś ma dwie główne flagi oficjalną czerwono-zieloną i historyczną biało-czerwono-białą, każda z własną symboliką i kontekstem.
- Obecna, oficjalna flaga Białorusi to prostokąt z czerwonym (2/3) i zielonym (1/3) pasem oraz białym pionowym ornamentem przy drzewcu.
- Historyczna flaga, używana przez opozycję, składa się z trzech równych poziomych pasów: białego, czerwonego i białego.
- Czerwień w oficjalnej fladze symbolizuje krew i przeszłość, zieleń przyszłość i naturę, a ornament bogactwo i pracowitość.
- Flaga biało-czerwono-biała nawiązuje do herbu Pogoń, symbolizując czystość, wolność i odwagę.
- Oficjalna flaga została przyjęta w 1995 roku po referendum, zastępując flagę historyczną, która była symbolem niepodległej Białorusi w latach 1991-1995.
- Obecnie flaga biało-czerwono-biała jest symbolem białoruskiej opozycji, a jej publiczne użycie na Białorusi jest surowo karane.
Oficjalna flaga Białorusi: wygląd i symbolika
Obecna, oficjalna flaga Republiki Białorusi, przyjęta w 1995 roku, to prostokątny płat materiału o proporcjach 1:2. Jest on podzielony na dwa poziome pasy: górny, czerwony, zajmuje dwie trzecie wysokości flagi, natomiast dolny, zielony, stanowi jedną trzecią. Tym, co wyróżnia tę flagę, jest pionowy biały pas umieszczony przy drzewcu, który zajmuje jedną dziewiątą szerokości flagi. Na tym białym pasie znajduje się czerwony ornament ludowy, stylizowany na wzór "wschodzącego słońca".
Symbolika tej flagi jest głęboko zakorzeniona w historii i kulturze Białorusi. Kolor czerwony ma symbolizować krew przelaną przez obrońców ojczyzny oraz chwalebną przeszłość narodu. Zieleń natomiast odnosi się do przyszłości, nadziei, wiosny, a także bogactwa białoruskich lasów i pól. Ornament ludowy, którego wzór został wyhaftowany w 1917 roku przez Matrionę Markiewicz, symbolizuje bogactwo, pomyślność i pracowitość białoruskiego ludu. Moim zdaniem, jest to próba połączenia tradycji z ideologią państwową, choć dla wielu obywateli symbolika ta budzi mieszane uczucia.
Historia dwóch flag: polityczne korzenie podziału
Flaga biało-czerwono-biała ma znacznie dłuższą historię jako symbol narodowy Białorusi. Jej korzenie sięgają 1918 roku, kiedy to została przyjęta jako flaga Białoruskiej Republiki Ludowej krótkotrwałego państwa, które ogłosiło niepodległość po rewolucji październikowej. Po odzyskaniu niepodległości przez Białoruś w 1991 roku, to właśnie flaga biało-czerwono-biała została oficjalnie przyjęta jako flaga państwowa, symbolizując zerwanie z sowiecką przeszłością i powrót do narodowych tradycji.
Sytuacja zmieniła się drastycznie w 1995 roku. Z inicjatywy nowo wybranego prezydenta Alaksandra Łukaszenki, odbyło się referendum, w którym obywatele mieli zdecydować o zmianie symboli narodowych. W jego wyniku, flaga biało-czerwono-biała została zastąpiona przez obecną flagę czerwono-zieloną. Warto zaznaczyć, że ta nowa flaga jest w rzeczywistości zmodyfikowaną wersją flagi Białoruskiej SRR z 1951 roku, z której usunięto jedynie sierp, młot i gwiazdę. Dla wielu było to symboliczne odwrócenie się od demokratycznych przemian i powrót do sowieckiej estetyki.
Od tego momentu flaga biało-czerwono-biała stała się głównym symbolem opozycji demokratycznej wobec rządów Alaksandra Łukaszenki. Jej użycie jest postrzegane jako wyraz sprzeciwu wobec obecnej władzy i dążenia do demokratycznych przemian. To właśnie dlatego, moim zdaniem, jej widok budzi tak silne emocje po obu stronach politycznego podziału.
Flagi Białorusi obok siebie: główne różnice i ich znaczenie
Aby w pełni zrozumieć, dlaczego te dwie flagi są tak ważne i budzą tak silne emocje, warto zestawić ich kluczowe cechy. Poniższa tabela przedstawia główne różnice między oficjalną flagą czerwono-zieloną a historyczną flagą biało-czerwono-białą.
| Cecha | Flaga Oficjalna (Czerwono-Zielona) | Flaga Historyczna (Biało-Czerwono-Biała) |
|---|---|---|
| Wygląd | Dwa poziome pasy (czerwony 2/3, zielony 1/3) i pionowy biały pas z czerwonym ornamentem przy drzewcu. | Trzy równe poziome pasy: biały, czerwony, biały. |
| Główna symbolika | Krew, przeszłość (czerwień); przyszłość, natura (zieleń); bogactwo, pracowitość (ornament). | Czystość, wolność (biel); odwaga, krew za ojczyznę (czerwień); nawiązanie do herbu Pogoń. |
| Kontekst historyczny | Przyjęta w 1995 r. po referendum; zmodyfikowana wersja flagi Białoruskiej SRR. | Używana przez Białoruską Republikę Ludową (1918); flaga państwowa niepodległej Białorusi (1991-1995). |
| Status prawny/polityczny | Oficjalna flaga państwowa Republiki Białorusi. | Symbol opozycji demokratycznej; publiczne użycie na Białorusi jest surowo karane, uznana za "ekstremistyczną". |
Współczesne znaczenie flag Białorusi
Współcześnie flaga biało-czerwono-biała zyskała na znaczeniu jako symbol masowych protestów, które przetoczyły się przez Białoruś po wyborach prezydenckich w 2020 roku. Stała się ona wizualnym znakiem sprzeciwu wobec autorytarnych rządów i dążenia do wolności. W odpowiedzi na to, władze białoruskie uznały ją za symbol "ekstremistyczny", a jej publiczne użycie na terenie kraju jest surowo karane, co obejmuje wysokie grzywny, a nawet aresztowania. Widziałem na własne oczy, jak ludzie ryzykują wolnością, aby pokazać ten symbol, co świadczy o jego potężnej mocy.
Poza granicami Białorusi, zwłaszcza w Polsce i innych krajach europejskich, flaga biało-czerwono-biała jest powszechnie używana przez białoruską diasporę oraz podczas manifestacji solidarności z opozycją. Jest to dla nich symbol nadziei na demokratyczną Białoruś. Jeśli planujesz podróż na Białoruś, pamiętaj, że na miejscu zobaczysz wyłącznie oficjalną, czerwono-zieloną flagę. Użycie lub nawet eksponowanie historycznej flagi biało-czerwono-białej może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych, dlatego zalecam ostrożność i przestrzeganie lokalnych przepisów.
